Obserwuj w Google
Oceń
Katastrofa i koniec cywilizacji człowieka? Wcale nie potrzebujemy asteroidy z kosmosu lub wojny nuklearnej, by najczarniejszy scenariusz stał się faktem. Wulkan Toba w Indonezji już kiedyś doprowadził do katastrofy, której efektem było zubożenie genetyczne rasy ludzkiej. Tzw. "wąskie gardło ewolucyjne" do dziś jest widoczne w naszym DNA. Czy grozi nam kolejny wybuch wulkanu Toba?
Z tego artykułu dowiesz się:
- Wulkan Toba groźniejszy niż Yellowstone?
- Jak powstała kaldera jeziora Toba?
- Erupcja wulkanu Toba sprzed 74 tys. lat mogła zniszczyć ludzkość.
- Czy wulkan Toba może wybuchnąć w najbliższym czasie?
Wulkan Toba groźniejszy niż Yellowstone?
Wszyscy nasłuchujemy pomruków wulkanu Yellowstone (który tak naprawdę może wygasnąć), a tymczasem są na świecie wulkany znacznie groźniejsze. Jezioro Toba na indonezyjskiej Sumatrze na pierwszy rzut oka wygląda jak rajskie miejsce. Turkusowa woda, zielone wzgórza i malownicze wyspy. Jednak pod powierzchnią jeziora Toba kryje się zarzewie globalnej katastrofy. Naukowcy przypominają, że wieki temu doszło do erupcji wulkanu Toba, która wyrzuciła do atmosfery niewyobrażalne ilości materiału wulkanicznego. Jej skutki odcisnęły piętno na klimacie i życiu ludzi na różnych kontynentach. Jak groźny jest wulkan Toba i czy grozi nam jego kolejny wybuch?
Quiz: Państwa miasta - quiz z geografii, trudne pytania
Wulkan Toba
Superwulkan Toba znajduje się na indonezyjskiej wyspie Sumatra. Nie przypomina jednak typowego wulkanu jakie znamy z popkultury. Zamiast charakterystycznego stożka mamy do czynienia z jeziorem otoczonym górami. Jezioro wypełnia wyrwę w ziemi powstałą w wyniku zapadnięcia się terenu po monstrualnym wybuchu wulkanu. Kaldera kompleksu Toba ma około 100 km długości i 30 km szerokości i jest to rozległy system wulkaniczny, który przez miliony lat przechodził kolejne etapy aktywności.
Erupcja wulkanu Toba i zima wulkaniczna
Około 75 tys. lat temu doszło do erupcji, zaliczanej do największych znanych wydarzeń wulkanicznych ostatnich dwóch milionów lat. Wulkan wybuchł z mocą przekraczającą czterdziestokrotnie wybuch bomby wodorowej i tysiąckrotnie erupcję Krakatau z 1883 roku. Był to ósmy, czyli najwyższy stopień w skali eksplozywności.
Według szacunków naukowców Toba wyrzuciła wówczas około 2800-3000 km sześc. materiału wulkanicznego. Dla porównania erupcja Mount St. Helens w 1980 roku uwolniła wielokrotnie mniej materiału. Wezuwiusz zniszczył Pompeje masą o objętości 5 kilometrów sześciennych.
Naukowcy mówią o 10-letniej zimie wulkanicznej. Do atmosfery trafiły również gazy wulkaniczne, które wpłynęły na ilość energii słonecznej docierającej do powierzchni Ziemi. Doszło do ochłodzenia klimatu i zaburzenia obiegu wody w atmosferze. Warstwa ozonowa nad strefą zwrotnikową zmniejszyła się o 50 proc., co doprowadziło do chorób i głodu.
Wąskie gardło ewolucyjne. Wulkan Toba zubożył ludzkie DNA
Zdaniem naukowców, wybuch wulkanu Toba doprowadził do dramatycznego ograniczenia populacji naszych przodów i zubożenia genetycznego rasy ludzkiej. Gwałtowne ochłodzenie klimatu, problemy z dostępnością pożywienia i pogorszenie warunków środowiskowych mogły doprowadzić do tak zwanego wąskiego gardła ewolucyjnego. Jak pisze New Scientist, badania archeologiczne i paleontologiczne wykazały, że erupcja wulkanu Toba doprowadziła do wielkiej migracji ludzi w Afryce. Musieli zmienić swoje zwyczaje, w tym dietę.
Z badań wynika, że zimę wulkaniczną po erupcji wulkanu Toba przetrwało nie więcej niż 10000 naszych przodków. Co ciekawe, "genetyczne zubożenie" i zwiększenie pokrewieństwa wśród ludzi jest zauważalne do dziś w naszym kodzie DNA.
Jak groźny dziś jest wulkan Toba?
Toba należy do najpotężniejszych systemów wulkanicznych na Ziemi. Gdyby doszło do kolejnej erupcji o podobnej skali jak ta sprzed około 74 tys. lat, jej skutki mogłyby być odczuwalne na całym świecie.
Nie chodzi wyłącznie o lawę i niszczycielskie eksplozje. W przypadku supererupcji zagrożenie ma znacznie szerszy charakter.
Najpoważniejsze konsekwencje erupcji wulkanu Toba mogłyby obejmować:
- Ogromne ilości popiołu wulkanicznego - opad mógłby zniszczyć uprawy, zanieczyścić wodę i utrudnić funkcjonowanie infrastruktury.
- Ochłodzenie klimatu - aerozole siarczanowe w atmosferze ograniczałyby ilość energii słonecznej docierającej do powierzchni Ziemi.
- Problemy z produkcją żywności - zmiany temperatury i opadów mogłyby doprowadzić do nieurodzaju i poważnych zakłóceń w światowym rolnictwie.
- Zakłócenia transportu lotniczego – pył wulkaniczny stanowi poważne zagrożenie dla silników samolotów i może prowadzić do zamykania przestrzeni powietrznej.
- Zaburzenia ekosystemów - gwałtowne zmiany warunków środowiskowych mogłyby zagrozić wielu gatunkom roślin i zwierząt.
Warto podkreślić, że nie oznaczałoby to automatycznie końca życia na Ziemi. Skala konsekwencji zależałaby między innymi od ilości wyrzuconej siarki, wysokości, na jaką dotarłyby gazy i pyły, oraz warunków atmosferycznych.
Czy wulkan Toba może znowu wybuchnąć?
Od ostatniej wielkiej erupcji wulkanu Toba minęło około 74 tys. lat. Czy oznacza to, że Toba zbliża się do kolejnego wybuchu? Kompleks Toba pozostaje obszarem aktywności geologicznej. W jego obrębie występują między innymi procesy związane z przemieszczaniem się magmy i wypiętrzaniem terenu.
W 2013 r. indonezyjski dziennik "The Jakarta Post" informował, że komora magmowa Toby jest pełna. Już w 2016 i 2018 roku temperatura wody we wspomnianym jeziorze nagle wzrosła, zabijając miliony ryb. Zdaniem ekspertów, magma w kalderze wulkanu Toba może się unosić. Naukowcy biją na alarm, że w 2024 roku w regionie odnotowywano coraz silniejsze trzęsienia ziemi, co może świadczyć o przebudzeniu wulkanu.
Naukowcy mówią wprost - "godzina zero" jest nieunikniona. Wulkan Toba musi kiedyś wybuchnąć. Na szczęście nic nie wskazuje, że w najbliższych latach mogłoby dojść do supererupcji.
Źródło: Radio ZET, Smithsonian Institution, Ciekawostki Historyczne, CNN, Nature, New Scientist, Forbes
Oceń artykuł
Tu się dzieje
