Oceń
Kleszcze w Polsce już są aktywne, rozpoczął się sezon na ugryzienia kleszczy pospolitych (Ixodes ricinus). Co gorsza, w Polsce pojawiły się kleszcze afrykańskie z gatunku Hyalomma marginatum. Jakie choroby odkleszczowe przenoszą te niebezpieczne pasożyty tropikalne? Ostrzegamy, w ich ślinie obecna jest nie tylko borelioza, a do tego mogą cię śledzić i ścigać.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jak kleszcze afrykańskie trafiają do Polski.
- Dlaczego kleszcze Hyalomma są niebezpieczne dla człowieka.
- Co sprawia, że Hyalomma różnią się od innych kleszczy i są aż tak groźne.
- Jakie choroby przenoszą kleszcze Hyalomma.
Bądź na bieżąco! Polub naszą stronę na Facebooku
Kleszcze afrykańskie Hyalomma w Polsce – czy są niebezpieczne i jakie choroby przenoszą?
Kleszcze w Polsce i nowe zagrożenie. Coraz częściej pojawiają się doniesienia o dużych, przerażająco szybko poruszających się kleszczach. Mowa o gatunku kleszczy Hyalomma marginatum, potocznie nazywanym „kleszczem afrykańskim”. To dosłownie giganty - osiągają nawet 2 centymetry długości, a po pożerowaniu nawet 5 centymetrów. Gdy są opite krwią, przypominają duże daktyle. I co ważne, polują na ofiary, w tym na ludzi, w znacznie straszniejszy sposób, niż nasze rodzime kleszcze Ixodes ricinus. To aktywni łowcy spragnieni krwi niczym wampiry.
Kleszcze Hyalomma – czym różnią się od „naszych” kleszczy?
Kleszcze z rodzaju Hyalomma mają charakterystyczne, prążkowane odnóża. Zachowują się inaczej niż większość kleszczy spotykanych w Polsce. Nie czekają biernie na roślinach. Potrafią aktywnie podążać za żywicielem, reagując na ruch, ciepło i dwutlenek węgla. Są szybkie i pokonują kilka metrów w kilka sekund. Są też niezwykle zdeterminowane, by pić krew. Śledzą upatrzoną ofiarę nawet przez kilkaset metrów. I co gorsza, tak jak groźne ptasie kleszcze (obrzeżki), wchodzą do domów i mieszkań przez okna w poszukiwaniu żywicieli.
UWAGA - kleszcze w Polsce przenoszą TE choroby! Nie tylko borelioza
Jak kleszcze afrykańskie trafiają do Polski?
Kleszcze hyalomma najczęściej przybywają wraz z ptakami wędrownymi. Larwy i nimfy przyczepiają się do ptaków zimujących w Afryce, a następnie są transportowane tysiące kilometrów na północ. W większości przypadków giną, ponieważ klimat północnej i środkowej Europy jest dla nich zbyt chłodny i wilgotny. Jednak w sprzyjających warunkach klimatycznych mogą przetrwać i rozwinąć się w dorosłe osobniki już na terenie Europy Środkowej, w tym Polski.
Kluczowym czynnikiem jest tu ocieplenie klimatu. Coraz cieplejsze i dłuższe lata zwiększają szansę na to, że Hyalomma nie tylko przetrwają, ale zaczną się lokalnie rozwijać. W Polsce naukowcy wykryli je także na migrujących ptakach podczas badań prowadzonych w latach 2023–2024.
Czy kleszcze Hyalomma zadomowiły się w Polsce?
Na razie nie ma dowodów na stałe populacje tego gatunku w Polsce. Pojedyncze przypadki są jednak regularnie potwierdzane. Eksperci podkreślają, że obecnie są to incydenty, a nie trwała ekspansja. Jednak trend jest wyraźny: obserwacji przybywa z roku na rok. Znaleziono je już m.in. na koniach w okolicy Częstochowy. Ich występowanie na terenie województwa dolnośląskiego potwierdzili naukowcy z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu.
Czy kleszcze afrykańskie są niebezpieczne dla człowieka?
Te wielkie kleszcze mogą być bardziej niebezpieczne niż rodzime gatunki. Wynika to głównie z chorób, które mogą przenosić. Największe obawy budzi wirus powodujący krymsko-kongijską gorączkę krwotoczną (CCHF). To poważna choroba wirusowa o wysokiej śmiertelności, występująca głównie w Afryce, Azji i południowej Europie.
Kleszcze afrykańskie Hyalomma marginatum mogą być wektorami kilku istotnych patogenów. Najważniejsze z nich to:
- Krymsko-kongijska gorączka krwotoczna (CCHF) – ciężka choroba wirusowa o wysokiej śmiertelności, wywoływana przez wirus CCHF
- Gorączki plamiste (riketsjozy) – wywoływane przez bakterie z rodzaju Rickettsia (np. Rickettsia aeschlimannii)
- Babeszjoza (piroplazmoza) – choroba pasożytnicza atakująca głównie zwierzęta, wywoływana przez pierwotniaki z rodzaju Babesia
- Theilerioza – choroba pasożytnicza zwierząt gospodarskich, wywoływana przez pierwotniaki z rodzaju Theileria
- Anaplazmoza – bakteryjna choroba zakaźna wywoływana przez Anaplasma spp.
- Ehrlichioza – choroba bakteryjna powodowana przez Ehrlichia spp.
Ich potencjał epidemiologiczny jest więc większy niż w przypadku wielu lokalnych gatunków, choć realne ryzyko w Polsce pozostaje na razie niskie. Na szczęście w Polsce nie odnotowano dotąd przypadków tej choroby przeniesionej przez Hyalomma.
Źródło: Radio ZET, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu / European Center for Disease Prevention and Control
Oceń artykuł
Tu się dzieje
