18+

Ta strona zawiera treści przeznaczone tylko dla dorosłych jeżeli nie masz ukończonych 18 lat, nie powinieneś jej oglądać.

Copyright 2009-2019, Eurozet Sp. z o. o.

Grzyby w Polsce

„Palce umarlaka” w polskich lasach. Co to za grzyb?

06.09.2026  07:55
grzyby w Polsce, palce umarlaka,Xylaria polymorpha
fot. Shutterstock/Ela73

W polskich lasach można znaleźć grzyby rodem z „The Last of us”, które w niczym nie przypominają klasycznych borowików czy kurek. Próchnilec maczugowaty wygląda tak, jakby z ziemi lub spróchniałego pnia wystawały czarne, ludzkie palce. Nic dziwnego, że grzyb zyskał niezwykłą nazwę „palce umarlaka”. Czy jest trujący? Czy można go zjeść? I dlaczego właściwie pojawia się na martwych drzewach?

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Co to za grzyb próchnilec maczugowaty?
  • Jak wygląda grzyb "palce umarlaka"?
  • Czy próchnilec maczugowaty to grzyb trujący?
  • Czy próchnilec maczugowaty zawiera substancje toksyczne?

Wygląda jak ludzkie palce. Ten grzyb rośnie w polskich lasach

Próchnilec maczugowaty (Xylaria polymorpha), wbrew sensacyjnym na główkom w mediach, to w Polsce dość pospolity grzyb. Choć z horrorami nie mają nic wspólnego, to nie należy do grzybów, które powinny trafić do koszyka podczas grzybobrania. Jest grzybem niejadalnym, a jego twardy, włóknisty owocnik zdecydowanie nie przypomina tego, co zwykle kojarzymy z grzybami przeznaczonymi do jedzenia.

Próchnilec maczugowaty (Xylaria polymorpha)
Próchnilec maczugowaty (Xylaria polymorpha) Fot: Stephane Vitzthum/Bios Photo/East News

Quiz: Quiz o grzybach. Rozpoznaj grzyby jadalne i trujące

PIOTR KAMIONKA/REPORTER/East News
1/10 Grzyb na zdjęciu to...

Próchnilec maczugowaty, czyli „palce umarlaka”

To właśnie wygląd tego grzyba sprawił, że w języku angielskim grzyb nosi nazwę „dead man's fingers”, czyli „palce umarlaka”. Jego owocniki wyrastają pionowo i mają nieregularny, maczugowaty kształt. Często kilka z nich znajduje się obok siebie, przez co przypominają ludzkie palce wystające z ziemi albo z martwego drewna.

Młode okazy są zazwyczaj szare lub szarobrązowe. Z czasem ciemnieją, stają się brązowe, a następnie niemal czarne. Powierzchnia owocnika jest nierówna, pomarszczona i pokryta drobnymi strukturami. Jeden owocnik może osiągać około 10 cm wysokości i 2,5–3 cm średnicy. W środku znajduje się biały, włóknisty i bardzo twardy miąższ.

Grzyb Xylaria polymorpha, palce umarlaka
Grzyb Xylaria polymorpha, palce umarlaka Fot: Shutterstock/Christoph Bunte

Gdzie rośnie próchnilec maczugowaty?

Próchnilec maczugowaty jest saprotrofem. Oznacza to, że odżywia się martwą materią organiczną. Najczęściej rozwija się na martwym drewnie drzew liściastych, szczególnie buka i dębu. Można go znaleźć na pniakach, powalonych konarach i rozkładających się gałęziach. Czasami drewno, na którym rozwija się grzyb, znajduje się częściowo pod ziemią. Wtedy może powstać wrażenie, że owocniki wyrastają bezpośrednio z leśnej ściółki.

To ważna wskazówka przy rozpoznawaniu tego gatunku. Próchnilec maczugowaty nie jest pasożytem zdrowych drzew, który nagle pojawia się na żywym pniu. Jego rolą jest przede wszystkim rozkład martwego drewna.

Grzyb próchnilec maczugowaty
Grzyb próchnilec maczugowaty Fot: Shutterstock/SAI A.D.A

Czy „palce umarlaka” są jadalne?

Próchnilec maczugowaty jest niejadalny. Jego miąższ jest twardy, włóknisty i korkowaty, więc nie przedstawia wartości kulinarnej. Źródła mykologiczne oraz materiały Lasów Państwowych klasyfikują go jako grzyb niejadalny.

Warto przy tym rozróżnić dwa określenia: „niejadalny” i „trujący” nie oznaczają dokładnie tego samego. Co prawda nie należy nie należy przedstawiać próchnilca maczugowatego jako odpowiednika muchomora sromotnikowego, ale nie należy z nim w żaden sposób eksperymentować.

Najważniejsze: próchnilec maczugowaty jest grzybem niejadalnym. Nie należy go zbierać w celu spożycia.

Źródło: Lasy Państwowe, Planeta.pl, Radio ZET

TERAZ W RADIU ZET
Włącz radio
TERAZ GRAMY

logo Tu się dzieje