Oceń
Te owady w domu są szybkie, ohydne i ekstremalnie trudne do wytępienia – prusaki od lat są zmorą Polsce. Skąd właściwie biorą się w domach, czy naprawdę przenoszą choroby i jak skutecznie się ich pozbyć? Czy powodują choroby i alergie? Czy prusaki gryzą? Sprawdź, co warto wiedzieć o tych owadach, zanim zdążą się zadomowić.
Prusaki w domu – co to za owady, skąd się biorą i czy są groźne dla zdrowia?
Prusaki to obok pluskiew i karaluchów jedni z najbardziej niepożądanych gości w naszych domach. Budzą obrzydzenie, niepokój i natychmiastowe pytanie: skąd się wzięły? Choć w Polsce najczęściej mówi się o nich w kontekście bloków i starych kamienic, problem może dotyczyć także nowoczesnych mieszkań, hoteli czy restauracji. Naukowcy zaliczają go do tzw. synantropów – organizmów, które uczyniły ludzkie domy swoim naturalnym środowiskiem.
Czy prusaki mogą zagrażać zdrowiu i jak skutecznie się ich pozbyć? Oto najważniejsze informacje o prusakach - lepiej wiedzieć, by uniknąć ten obrzydliwej plagi.
Prusaki – co to za owady?
Prusak (Blattella germanica) jest nazywany też karaluchem niemieckim, chociaż pochodzi z Azji. To inwazyjny stawonóg pochodzący z rodziny zadomkowatych, należący do rzędu karaczanów. Jest to szkodnik o długości 1–1,5 cm, barwy jasnobrązowej lub miodowej, z charakterystycznymi dwiema ciemnymi pręgami na grzbiecie. To właśnie one pozwalają łatwo odróżnić go od innych gatunków karaczanów.
Prusak czy karaluch?
Prusaki często mylone są z karaluchami. Prusak jest znacznie mniejszy i lepiej przystosowany do życia w pobliżu człowieka.Charakterystyczną cechą prusaków są długie czułki, którymi nieustannie poruszają. Do tego odnóża prusaka są wyposażone w pazurki, które pozwalają chodzić po wszystkich powierzchniach, także pionowych. Co prawda prusaki mają skrzydła, ale nie latają. Prusaki są jednak wyjątkowo szybkie.
Skąd biorą się prusaki w domu?
Prusaki nie pojawiają się nagle „znikąd”. Najczęściej trafiają do mieszkania:
- z sąsiednich lokali – przez szczeliny w ścianach, wentylację czy instalacje wodno-kanalizacyjne. Mogą przejść po pionie i wentylacji od sąsiadów. W blokach mieszkalnych prusaki nie zasiedlają mieszkań równomiernie. Populacja prusaków rozkłada się na kilka mieszkań.
- z towarami – np. w kartonach, torbach z zakupami czy sprzętach AGD,
- w bagażu – z hoteli, akademików czy wynajmowanych mieszkań.
Uwielbiają miejsca ciepłe i wilgotne, dlatego szczególnie często można je spotkać w kuchniach i łazienkach. Chowają się pod lodówkami, w szafkach, za rurami i w okolicach zlewów. Ciężko je dostrzec, bo unikają światła, prowadzą nocny tryb życia, a za dnia (tak jak pluskwy) kryją się w szczelinach i pod podłogą. Co ciekawe, odbierają bodźce świetlne całą powierzchnią ciała, mają światłoczuły odwłok.
Czy prusaki są groźne dla zdrowia?
Niestety – tak. Prusaki nie gryzą ludzi, ale stanowią poważne zagrożenie sanitarne. Znane są przypadki, gdy prusaki przenosiły biegunkę, gruźlicę, a także groźne choroby zakaźne takie jak trąd, czerwonka, dżuma, tyfus, tężec i cholera. Uczestniczą w szerzeniu się zakażeń wewnątrzszpitalnych.
Badania wykazały, że prusaki mogą przenosić na swoim ciele i w odchodach groźne bakterie, takie jak:
- Salmonella – wywołująca zatrucia pokarmowe,
- E. coli – powodująca biegunki i zakażenia,
- gronkowce i paciorkowce.
Dzieci i reakcje alergiczne na prusaki
Prusak wydziela w swoich odchodach 1-dimetyloamino-2-metylo-2-propanol, który jest kontaktowym, markującym terytorium feromonem, mogącym uczulać. Odchody, wylinki i wydzieliny prusaków (unoszą się w powietrzu) są silnym alergenem głównie dla dzieci. Mogą powodować kaszel, wysypki, a nawet napady astmy. Z tego powodu prusaki traktowane są jako szkodniki higieniczne i zwalczane podobnie jak szczury czy myszy. W domach z prusakami wrażliwość u dzieci astmatycznych wynosi nawet 79%.
Jak pozbyć się prusaków?
Zwalczanie prusaków bywa trudne, ponieważ owady te szybko się rozmnażają i uodparniają na wiele popularnych środków chemicznych. Samodzielna walka rzadko przynosi trwały efekt, ale istnieją metody, które zwiększają szanse na sukces:
1. Profilaktyka i higiena
- regularne wyrzucanie śmieci,
- dokładne sprzątanie resztek jedzenia i okruszków. Jeśli nie zjadą normalnego pokarmu, zjedzą chętnie resztki mydła oraz przerzucą się na kanibalizm.
- szczelne zamykanie pojemników z żywnością,
- likwidacja wilgoci (np. nieszczelnych rur).
2. Pułapki i żele owadobójcze
Na rynku dostępne są specjalne pułapki z feromonami oraz żele, które owady zjadają i przenoszą do gniazda, zakażając resztę kolonii.
3. Profesjonalna dezynsekcja
W przypadku dużego problemu najskuteczniejszym rozwiązaniem jest wezwanie firmy zajmującej się dezynsekcją. Specjaliści stosują nowoczesne metody, takie jak żelowanie czy zamgławianie ULV, które docierają do trudno dostępnych kryjówek prusaków.
Zwalczanie prusaków. Dlaczego warto działać szybko?
Prusaki rozmnażają się w błyskawicznym tempie – jedna samica może w ciągu roku wydać na świat nawet kilkaset młodych. Dlatego im szybciej podejmiemy działania, tym większe szanse na skuteczne pozbycie się problemu.
Najważniejsze informacje o prusakach:
- prusaki wyewoluowały z populacji azjatyckich karaczanów
- prusaki powodują alergie, głównie uczulenia u dzieci
- prusaki nie gryzą
- prusaki zanieczyszczają odchodami jedzenie
- prusaki nie latają
- prusak to nie karaluch
- gatunek opisany został w 1767 roku przez Karola Linneusza jako Blatta germanica
- prusaki wabione są ciepłem i resztkami jedzenia
- prusak nie lata, a skrzydła wykorzystuje jedynie by szybować podczas spadania
- prusak należy do gatunku karaczan prusak
Źródło: PNAS, Radio Zet, Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Szczecinku, Univesrity of Florida
Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca. Bądź na bieżąco! Polub naszą stronę na Facebooku
Oceń artykuł
Tu się dzieje
