Tsar Bomba to największa bomba atomowa w historii

Historia największej bomby świata sięga czasów zimnej wojny. W latach 50. XX wieku Stany Zjednoczone i Związek Radziecki jak szalone rozwijały swoje arsenały nuklearne, chcąc udowodnić, że dysponują bronią zdolną do anihilacji przeciwnika. Jednak wybuch Castle Bravo na Bikini to była nauczka dla Amerykanów i zrozumieli, że siła broni atomowej powinna być ograniczona. Tymczasem Rosja postanowiła dokonać iście apokaliptycznej prezentacji i powstała Tsar Bomba, "Królowa Wszystkich Bomb", czyli Car bomba. Gdyby Związek Radziecki stworzył narzędzie zagłady zgodnie z pierwotnymi założeniami i nie zredukował mocy ładunku, wybuch bomby atomowej mógłby doprowadzić do największej katastrofy i hekatomby w dziejach ludzkości.

Eksplozja Car Bomby. Tysiące razy silniejsza niż bomba zrzucona na Hiroszimę

Zacznijmy od tego, że 10 lipca 1961 roku na Kremlu odbyło się spotkanie partyjnego kierownictwa z grupą fizyków jądrowych. Fizyk i współtwórca bomby wodorowej Andriej Sacharow, opisywany jako "rosyjski Robert Oppenheimer", dostał 4 miesiące, by w ośrodku Arzamas-16 stworzyć najpotężniejszy ładunek wybuchowy w historii. Projekt Car-bomby nadzorował fizyk Julij Chariton. Musieli zdążyć przed jesiennym zjazdem partii komunistycznej, na którym Chruszczow chciał wyprężyć muskuły i zameldować o udanym eksperymencie. 

Nazwa Car Bomba, nawiązująca do rosyjskich carów, dobrze oddawała ambicje jej twórców. Rosjanie wcale nie ukrywali swoich planów, a gdy Chruszczow gościł prezydenckiego doradcę Johna McCloya w daczy nad Morzem Czarnym, ostrzegał go przed wojną atomową i groził zdetonowaniem ładunku o niemal nieograniczonej mocy.

Świat te groźby traktował poważnie. III wojna światowa wisiała na włosku. W Ameryce i wielu europejskich krajach, rządy przygotowywały rezerwy mleka w proszku, a ludzie masowo ruszyli do sklepów, robiąc zapasy na koniec świata.

W obliczu bomb atomowych i wodorowych wszelkie schrony nie są niczym więcej niż trumnami i grobowcami przygotowanymi zawczasu. Nie ma takiego bunkra, nieważne jak hermetycznie zamkniętego, w którym można by siedzieć spokojnie i bezpiecznie podczas eksplozji ładunku nuklearnego. Musicie zrozumieć, szaleńcy, że wystarczy zaledwie kilka wielomegatonowych bomb nuklearnych, aby zetrzeć z powierzchni ziemi wasze małe i gęsto zaludnione kraje i zabić was wszystkich w łóżkach!– groził USA radziecki minister obrony marszałek Rodion Malinowski. (Polityka.pl)

Tak oto powstała radziecka bomba wodorowa oznaczona symbolem AN602, znana również jako RDS-220 i "Wania" i "Big Ivan". Ważyła 27 ton i i miała 8 metrów długości. Była tak duża, że do jej transportu trzeba było specjalnie przystosować radziecki bombowiec Tu-95W. Ładunek nie mieścił się w luku bombowym, więc wycięto otwór w kadłubie samolotu. Maszynie pomalowano kadłub specjalną farbą, by uchronić ją przed uszkodzeniem. Był to jednak raczej gest symboliczny, bo i zakładano 50% szans na przeżycie załogi samolotu.

Nikt nie przejmował się też ludnością cywilną, nie wydając żadnych ostrzeżeń. Fizyk jądrowy dr Boris Altshuler pisał później o radioaktywnym deszczu w Kazachstanie i ludziach umierających tam na raka z powodu skażenia.

Tsar Bomba miała być dwukrotnie silniejsza

Chruszczow upierał się by bomba miała siłę 100 megaton TNT, ale finalnie zdecydowano się zmniejszyć siłę ładunku o połowę. Wytłumaczono mu, że bomba byłaby niemożliwa do transportu, a większość energii wybuchu i tak uciekłaby w kosmos. Ostrzegano go również przez niewyobrażalnym skażeniem, ale tym raczej się nie przejmował. Liczył się tylko propagandowy sukces.

Osłabiona Car Bomba finalnie miała siłę "tylko" 50-58 megaton trotylu, ale to i tak potworna moc zniszczenie. Dla porównania bomba atomowa zrzucona na Hiroszimę w 1945 roku miała moc około 15 kiloton, a siłę wybuchu wulkanu Krakatau oszacowano na moc 150-200 megaton (milionów ton trotylu).

To mit, że pełna moc Car Bomby mogłaby zmienić nachylenie osi Ziemi albo wybić ją z orbity. Energia pełnej eksplozji wyniosłaby około 4,18 × 10¹⁷ dżuli. Tymczasem energia samego obrotu Ziemi wokół własnej osi jest ponad 600 miliardów razy większa. Wyobraźcie sobie jednak bombę o takiej sile zdetonowaną nad gęsto zaludnioną aglomeracją...

Według przytoczonych szacunków do fizycznego rozerwania planety potrzeba byłoby ok. stu trylionów takich Car-bomb- uspokaja tech.wp.pl.

Wybuch Car Bomby

Najpotężniejsza bomba atomowa w historii została zdetonowana 30 października 1961 roku nad archipelagiem Nowa Ziemia, na północ od koła podbiegunowego. Próbę przeprowadzono na wysokości około 4 kilometrów nad ziemią. Bombę zrzucono z samolotu Tu-95, a jej opadanie spowolniono za pomocą specjalnego spadochronu ważącego blisko 800 kilogramów. Z centrum dowodzenia został wysłany sygnał radiowy odpowiadający za detonację.

Siła wybuchu Tsar Bomby

Eksplozja wytworzyła kulę ognia o średnicy 8 kilometrów. Błysk widziano z odległości 900 km. Grzyb atomowy miał 30-40 kilometrów średnicy i ponad 60 kilometrów wysokości! Jego szczyt znalazł się daleko ponad stratosferą. Fala uderzeniowa obiegła Ziemię trzykrotnie, a osoby oddalone o 300 kilometrów od miejsca wybuchu poczuły uderzenie gorąca. W promieniu 100 kilometrów od miejsca detonacji można było doznać poparzeń trzeciego stopnia. 

W promieniu 500 kilometrów z okien wypadły szyby. Część skalistych wysepek Nowej Ziemi po prostu wyparowała. Siła wybuchu była odczuwalna na Alasce. Finalnie przemiany jądrowe trwały 39 nanosekund i wyzwoliły energię bliską 1% mocy wytwarzanej na powierzchni Słońca.

Dokładna liczba ofiar i skala wszystkich lokalnych zniszczeń nie zostały w pełni ujawnione.

Sacharow pojął, że skutki skażenia po wybuchu Car bomby w ciągu kilkudziesięciu lat odczuje pół miliona ludzi. Przeszedł duchową przemianę i stał się przeciwnikiem atomowego wyścigu zbrojeń. W 1975 roku otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla- pisze Stan Wiedzy.

Dlaczego Związek Radziecki zbudował tak potężną bombę?

Tsar Bomba nie była bronią przeznaczoną do wykorzystania na polu walki. Jej rozmiary utrudniały transport, a zastosowanie na współczesnym polu walki byłoby znacznie mniej praktyczne niż wykorzystanie mniejszych głowic jądrowych. Bomba miała mieć jak największą propagandową siłę rażenia. W okresie zimnej wojny Związek Radziecki chciał pokazać Stanom Zjednoczonym, że dysponuje technologią pozwalającą na konstruowanie broni o niemal niewyobrażalnej sile.

Nikita Chruszczow, przywódca ZSRR, chciał zademonstrować możliwości radzieckiego przemysłu zbrojeniowego i wywrzeć presję na przeciwnikach. Był gotowy nawet zaryzykować losy świata i ludzkości.

Czy istnieje bomba silniejsza od Tsar Bomby?

Mimo upływu ponad sześciu dekad Car bomba nadal pozostaje najpotężniejszą bronią jądrową, jaką kiedykolwiek zdetonowano. Czy ludzkość zatrzyma się w swoim pędzie do samozagłady? Najpotężniejsze współczesne głowice wodorowe mają moc do jednej megatony, czyli ok. 60 razy większą niż bomba zrzucona na Hiroszimę. Mogą być potężniejsze, ale po co? Są projektowane z myślą o zupełnie innych zastosowaniach. Liczy się nie tylko siła pojedynczej eksplozji, lecz także liczba głowic, ich precyzja, środki przenoszenia i możliwość przeprowadzenia wielu uderzeń. 

Car bomba, najważniejsze informacje:

• Moc eksplozji: około 50 megaton TNT.
• Masa: około 27 ton.
• Długość: około 8 metrów.
• Średnica: około 2,1 metra.
• Data detonacji: 30 października 1961 roku.
• Miejsce wybuchu: archipelag Nowa Ziemia (Zatoka Mitiuszicha) na Oceanie Arktycznym.

Źródło: The National WWII Museum, Radio ZET, Stan Wiedzy, Wikipedia, Planeta.pl, IFL Science , Live Science,