Oceń
Tatry, spędzacie urlop w Zakopanem, ale oscypki i nawet najlepsza kwaśnica na Krupówkach wam się znudziły? Nową przygodą może być żętyca (żyntyca), czyli góralski napój mleczny. Jak się robi żętycę i co to jest tradycyjna żentyca? Kiedyś był to góralski cudowny lek na drogi oddechowe, nawet afrodyzjak, a dziś?
Co to jest żętyca? Napój górali, warto spróbować w Zakopanem
Żętyca (żentyca) to tradycyjny góralski napój, kojarzony głównie z kulturą pasterską Podhala. Od wieków towarzyszyła bacom w górskich szałasach. Jedni żętycę ubóstwiają, a inni nie zbliżą się do tego „eliksiru” na kilometr. Z czego robi się żętycę, gdzie ją wypić i jak smakuje? Oto najważniejsze informacje o żętycy.
Jak się robi żętycę? Ten tradycyjny napój górale na Podhalu otrzymują podczas wyrabiania oscypków i bundzu z mleka owczego. To po prostu serwatka z mleka owczego ściętego podpuszczką.
Jak smakuje żętyca? To napój biały, gęsty i kremowy, o wyrazistym zapachu (podobny do zapachu kwaśnego mleka). Początkowo ma smak słodkawy, a po kilku dniach robi się lekko kwaśny. W żętycy wyczuwalne są malutkie grudki sera.
Od wieków świeżą żętycę tradycyjnie pili górale na halach, jako orzeźwiający napój gaszący pragnienie. W XIX wieku stosowano żentycę, by wspomóc leczenie dróg oddechowych, nawet w przypadku gruźlicy. Niektóre źródła piszą, że żętyca to afrodyzjak i "góralskie dopalacze".
CZYTAJ WIĘCEJ: Polacy jedzą bobry. Powrót do tradycji
Jej zdrowotne zastosowanie znalazło uznanie w Uzdrowisku Rabczańskim, gdzie żętycę można było kupić w uzdrowiskowej aptece. Natomiast w Uzdrowisku Szczawnickim żętycę mieszano z wodą mineralną "Józefina" i w takiej formie przeprowadzano kuracje. Podobno z wielkimi sukcesami- pisze Onet o żętycy.
Skład i wartości odżywcze żętycy
Choć wygląda niepozornie, żętyca to prawdziwa bomba zdrowotna! Zawiera:
- pełnowartościowe białko – idealne dla regeneracji organizmu,
- wapń i fosfor – wspierają kości i zęby,
- witaminy z grupy B – wpływają na układ nerwowy i metabolizm,
- enzymy i probiotyki – wspomagają trawienie i odporność.
Co więcej, dzięki fermentacji jest znacznie łatwiej przyswajalna niż surowe mleko – także dla osób z łagodną nietolerancją laktozy.
CZYTAJ WIĘCEJ: Wraca moda na mięsa żubra. Czy jest legalne?
Tradycyjna żętyca z mleka owczego pasących się w czystych, górskich rejonach może być bardzo korzystna dla zdrowia. Oto kilka korzyści, które warto znać:
- Wzmacnia odporność – naturalne bakterie mlekowe wspomagają mikroflorę jelitową.
- Działa detoksykująco – pomaga usuwać toksyny i wspiera pracę wątroby.
- Reguluje trawienie – idealna po ciężkostrawnym posiłku.
- Nawadnia i odżywia – szczególnie przydatna latem po wysiłku fizycznym.
Gdzie wypić żętycę w Tatrach? Nie tylko w Zakopanem - produkt tradycyjny
Czy każdy może pić żętycę? Niestety, jeśli mleko, kefir lub maślanka powodują u was rewolucje żołądkowe, podobny efekt może mieć żętyca. Osoby z alergią na białka mleka powinny jej unikać. Trzeba też pamiętać, że tradycyjna żętyca nie jest pasteryzowana, więc dla osób z obniżoną odpornością (np. kobiet w ciąży) może być ryzykowna. Zawsze warto upewnić się, że pochodzi z legalnego, kontrolowanego źródła.
Przemierzając Tatry, najlepiej pić żętycę wyrabianą w bacówkach przy tatrzańskich szlakach, wyrabianą tradycyjnymi metodami np. niedaleko wielkiej Krokwi (Droga pod Reglami) idąc na Sarnią Skałę.
28 września 2005 roku Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi wpisało żentycę na listę polskich produktów tradycyjnych. Zgodnie z przepisami, napój ten powinien mieć zawartość wody od 60% do 70%, tłuszczu od 3% do 4% (żętyca owcza) lub od 2 do 3% (żętyca owczo-krowia) i soli do 0,5%.
Jeśli masz okazję spróbować żętycy – zrób to! To nie tylko kawałek żywej tradycji. Naturalna, probiotyczna i pełna wartości odżywczych – żętyca może być świetnym wsparciem dla układu pokarmowego i odpornościowego. A przy okazji – to smak, który zapamiętasz na długo!
Źródło: Radio ZET, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi / Onet
Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca. Bądź na bieżąco! Polub naszą stronę na Facebooku
Oceń artykuł
Tu się dzieje
