Oceń
Tłuszcze trans są zabójczo szkodliwe. Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że spożywanie tłuszczów trans odpowiada za ponad 500 tysięcy zgonów rocznie z powodu chorób serca i naczyń krwionośnych. Choć kolejne kraje ich zakazują, a badania potwierdziły, że powodują śmiertelne choroby, to w Polsce wciąż jemy je masowo. I niestety, są w składzie produktów uwielbianych przez dzieci.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Czym są tłuszcze trans?
- Jakie produkty spożywcze zawierają tłuszcze trans.
- Dlaczego tłuszcze trans są szkodliwe dla zdrowia.
- Jakie są konsekwencje spożywania tłuszczów trans dla serca.
- Jak rozpoznać obecność tłuszczów trans w produktach.
Tłuszcze trans są niebezpieczne. Kardiolodzy alarmują
Tłuszcze trans dla ludzkiego organizmu okazały się jednym z najbardziej szkodliwych składników codziennej diety. Liczne badania potwierdziły, że ich regularne spożywanie zwiększa ryzyko chorób serca, udaru i przedwczesnej śmierci. Jednak przez lata znajdowały się w ciastkach, margarynach, fast foodach i gotowych przekąskach. Dla przemysłu spożywczego były niemal idealne: tanie, trwałe i poprawiające smak produktów. Wydłużały trwałość produktów, nadawały chrupkość frytkom, kremową konsystencję czekoladom oraz sprawiały że ser w burgerach lepiej się topi. W końcu jednak ich mroczna strona została ujawniona. Znalazły się na celowniku kardiologów i dietetyków. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uznała ich eliminację z żywności za jeden z ważniejszych celów zdrowia publicznego. Czym dokładnie są tłuszcze trans i dlaczego specjaliści ostrzegają przed nimi tak stanowczo?
Quiz: Test wiedzy o jedzeniu. Kuchnia i gotowanie bez tajemnic
Czym są tłuszcze trans?
Tłuszcze trans, nazywane również kwasami tłuszczowymi trans, to rodzaj nienasyconych kwasów tłuszczowych o zmienionej budowie chemicznej. Powstają przede wszystkim podczas przemysłowego utwardzania olejów roślinnych, czyli procesu uwodornienia. W praktyce oznacza to, że płynny olej zamienia się w bardziej stały tłuszcz, odporny na wysoką temperaturę i długie przechowywanie. Dzięki temu tłuszcze stają się bardziej trwałe i mniej podatne na jełczenie.
Najczęściej tłuszcze trans występują w:
- twardych margarynach,
- fast foodach,
- frytkach smażonych wielokrotnie na tym samym oleju,
- ciastkach i wyrobach cukierniczych,
- tanich kremach czekoladowych,
- chipsach i słonych przekąskach,
- gotowych daniach instant,
- drożdżówkach i produktach piekarniczych,
- popcornie do mikrofali,
- mrożonych pizzach.
Dlaczego tłuszcze trans są tak niebezpieczne?
Kardiolodzy nie mają wątpliwości, tłuszcze trans należą do najbardziej szkodliwych składników diety. Ich spożywanie prowadzi do wzrostu poziomu „złego” cholesterolu LDL, a jednocześnie obniża poziom „dobrego” cholesterolu HDL. Taka kombinacja sprzyja rozwojowi miażdżycy i zwiększa ryzyko zawału serca. Badania wskazują również, że tłuszcze trans nasilają stan zapalny w organizmie, mogą uszkadzać naczynia krwionośne oraz wpływać na zaburzenia metaboliczne. Eksperci podkreślają, że nawet niewielkie ilości spożywane regularnie mogą mieć negatywne skutki dla zdrowia.
Tłuszcze trans a choroby serca
Według danych WHO spożycie tłuszczów trans przyczynia się do setek tysięcy przedwczesnych zgonów rocznie na świecie z powodu chorób układu krążenia.
Regularne jedzenie produktów bogatych w te tłuszcze zwiększa ryzyko:
- choroby wieńcowej,
- zawału serca,
- udaru mózgu,
- nadciśnienia tętniczego,
- miażdżycy.
Kardiolodzy zwracają uwagę, że choroby sercowo-naczyniowe wciąż pozostają jedną z głównych przyczyn zgonów na świecie, a dieta jest jednym z najważniejszych czynników wpływających na ich rozwój.
Czy tłuszcze trans mogą wpływać także na mózg?
Coraz więcej badań sugeruje, że negatywny wpływ tłuszczów trans nie ogranicza się wyłącznie do serca. Jak ostrzega Radio ZET, są uznanym czynnikiem powstawania nowotworów złośliwych (zwłaszcza raka piersi, jelita grubego i prostaty). Kwasy tłuszczowe trans, mogą zwiększać stężenie białka C-reaktywnego, insulinooporność, otyłość trzewną, procesy zapalne i ryzyko powstania zespołu metabolicznego.
Niektóre analizy wskazują na związek między wysokim spożyciem tłuszczów trans, a większym ryzykiem:
- zaburzeń pamięci,
- cukrzycy typu 2,
- otyłości,
- przewlekłych stanów zapalnych,
- niektórych chorób neurodegeneracyjnych.
Jak rozpoznać tłuszcze trans w sklepie?
W wielu krajach wprowadzono ograniczenia dotyczące stosowania przemysłowych tłuszczów trans, ale nadal mogą one pojawiać się w niektórych produktach spożywczych. Im wyżej na liście składników znajdują się takie określenia, tym większa może być zawartość tłuszczów trans.
Podczas zakupów warto zwracać uwagę na skład. Alarmującym sygnałem mogą być określenia takie jak:
- „częściowo utwardzony olej roślinny”,
- „częściowo uwodorniony tłuszcz roślinny”.
Jakie tłuszcze wybierać zamiast tłuszczów trans?
Specjaliści zalecają zastępowanie ich zdrowszymi źródłami tłuszczu, takimi jak:
- oliwa z oliwek,
- orzechy,
- awokado,
- tłuste ryby morskie,
- nasiona i pestki.
To właśnie te produkty dostarczają organizmowi korzystnych kwasów tłuszczowych, które wspierają pracę serca i pomagają utrzymać prawidłowy poziom cholesterolu.
Kardiolodzy są zgodni. Im mniej tłuszczów trans, tym lepiej dla zdrowia
W przeciwieństwie do wielu składników diety, dla tłuszczów trans nie udało się określić bezpiecznej dawki. Eksperci podkreślają, że ich spożycie powinno być możliwie najniższe. Choć w ostatnich latach ich ilość w żywności znacząco spadła, nadal warto czytać etykiety i ograniczać wysoko przetworzone produkty. Serce może odczuwać skutki codziennych wyborów żywieniowych przez wiele lat, a eliminacja tłuszczów trans jest jednym z najprostszych kroków, jakie można zrobić dla własnego zdrowia.
Źródło: Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) / Radio ZET / Wikipedia / Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej / Zdrowie PAP
Oceń artykuł
Tu się dzieje
