W tych rybach jest najwięcej rtęci. Groźne dla kobiet w ciąży

Ryby w diecie to podstawa dobrego zdrowia. Z raportu FAO "The State of World Fisheries and Aquaculture 2024" wynika, że światowe spożycie ryb i produktów rybnych rośnie. Niby to dobra wiadomość, bo przecież Narodowy Instytut Zdrowia zaleca jedzenie ryb dwa razy w tygodniu. Jednak nie wszystkie ryby są tak zdrowe jak nam się wydaje. Co więcej, nadmiar niektórych gatunków ryb w jadłospisie może mieć przykre konsekwencje. Wszystko przez zanieczyszczenie rybiego mięsa metalami ciężkimi takimi jak m.in. ołów, kadm, rtęć i arsen. Ryby zawierają również zanieczyszczenia organiczne, przede wszystkim dioksyny i polichlorowane bifenyle o działaniu podobnym do dioksyn (dioxin like — dl-PCB). Których ryb unikać i które ryby są najbardziej skażone?

Redakcja poleca

Polska ryba lepsza niż łosoś. Nazywa się jak słynny sportowiec

Ryba lepsza niż dorsz. Polski rarytas, mało tłuszczu i ości

Zakopane idzie na wojnę z kiczem. To znika z Krupówek

Ryby najbardziej niebezpieczne dla zdrowia. Badania i ostrzeżenie

Jak wykazały badania, najwięcej rtęci i metali ciężkich znajdziemy w dużych rybach drapieżnych, a więc u osobników znajdujących się na wyższym poziomie troficznym. Rtęć z wody przedostaje się do roślin, planktonu, które zjadane są przez ryby, a te padają ofiarą wspomnianych drapieżników. Mówiąc krócej,  im ryba zjada więcej ryb, tym więcej kumuluje w sobie metali ciężkich. Tuńczyk i tuńczyk żółtopłetwy, marlin, rekin czy makrela królewska (znana lokalnie jako „batang”), regularnie spożywane, mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia, a „próbki z tych ryb znalazły się poza granicami bezpieczeństwa”.

Które ryby mają najwięcej rtęci? Fot: Pexels / RDNE Stock project

W badaniach wykazano również wysokie stężenie metali ciężkich w halibucie. Halibuty łowione w niektórych rejonach mogą zawierać zanieczyszczenia środowiskowe, takie jak dioksyny czy polichlorowane bifenyle (PCB). Warto wybierać ryby pochodzące z certyfikowanych, ekologicznych połowów.

tuńczyk jedną z najbardziej skażonych ryb Fot: Eric Kulin / Design Pics

Poza tym, szkodliwa dla zdrowia może być panga, w której tak rozsmakowali się Polacy. Przypominamy, że Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) już w 2005 r. wprowadziła zakaz importu Pangasius bocourti z Wietnamu, a później z Chin.

W małych rybach, które nie są wyłącznie drapieżnikami, stężenie szkodliwych substancji jest mniejsze. Warto wybierać więc szprotki i sardynki zamiast tuńczyka i miecznika.

Ryby z niższą zawartością rtęci (bezpieczniejsze do częstego spożycia):

1. Sardynki
2. Śledź
3. Łosoś (szczególnie dziki)
4. Pstrąg
5. Dorsz
6. Makrela atlantycka (nie mylić z królewską)
7. Szprot

Quiz: Test wiedzy o jedzeniu. Kuchnia i gotowanie bez tajemnic

1/23 Czym są kołduny?

Pierogi

Kopytka

Kluski na parze

Pyzy

Dalej

Rtęć w rybach. Czarna lista, tych ryb nie jedz często

Jak ostrzega Medonet, jeśli chodzi o ryby dostępne w Polsce, najwięcej rtęci zawierają ryba maślana, okoń, węgorz i szczupak. Wybierajmy ryby gustujące w czystych wodach jak miętus, lin i sielawa. Warto dodać, że im starsza ryba, tym bardziej zanieczyszczona, ponieważ dłużej przebywała w zanieczyszczonym środowisku. Należy więc uważać np. na wielkie sumy. Pamiętajmy również, że ryby słodkowodne (np. z rzek i jezior) w pobliżu zakładów przemysłowych mogą mieć podwyższony poziom metali ciężkich.

wielkie sumy mogą być niezdrowe Fot: BARTLOMIEJ PACZOSKI/REPORTER

Wysokie stężenie rtęci to demolka zdrowia. Niszczy nerki, układ sercowo-naczyniowy i układ nerwowy. Metylortęć wpływa negatywnie także na układ hormonalny i płodność, zarówno u mężczyzn jak i u kobiet. Zaleca się, by kobiety w ciąży wyeliminowały z diety ryby zagrożone skażeniem rtęcią, np. tuńczyk i okoń. I co gorsza, zanieczyszczenia metalami ciężkimi w rybach są trwałe. Nie można zmniejszyć ich poziomu np. poprzez obróbkę termiczną. 

Natomiast najmniej rtęci zawierają krewetki, małże, ostrygi, śledzie, sardynki, mintaj i świeży łosoś (jeśli pochodzi z mocno zanieczyszczonych wód Bałtyku, także będzie zawierał dużo rtęci- radzi Medonet.

Jakie ryby wybrać, aby unikać metali ciężkich?

• Unikaj częstego jedzenia dużych, drapieżnych ryb morskich.
• Wybieraj mniejsze ryby (krótszy czas życia = mniej metali).
• Zmieniaj gatunki ryb w diecie.
• Jeśli jesteś w ciąży, karmisz piersią lub karmisz małe dzieci – unikaj ryb wspomnianych powyżej

Redakcja poleca

Ryba zdrowsza niż łosoś. Polacy zapomnieli o "królowej jezior"

Ten ptak sieje postrach. "Wymów jego nazwę, a rozpęta się burza"

Skażenie Bałtyku. Wycieka zabójcza chemia, czas ucieka

Źródło: Radio ZET, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, Kobieta Interia, Medonet

Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca. Bądź na bieżąco! Polub naszą stronę na Facebooku